»»--(¯`°๑۩۞۩๑ Phượng Mai ๑۩۞۩๑°´¯)--»»

Happy New Year 2015 - Ngôi Nhà Fans NS Phượng Mai mến thương muôn đời
 
Trang ChínhCalendarTrợ giúpTìm kiếmThành viênNhómĐăng kýĐăng Nhập

Share | 
 

 Cải lương Hồ Quảng, sự phối hợp nghệ thuật tuyệt vời

Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Go down 
Tác giảThông điệp
tieuhuyen
Quản Trị Forum
Quản Trị Forum
avatar

Posts : 3429
Birthday : 07/11/1995
Join date : 26/07/2009
Age : 22
Location : Đồng Nai

Bài gửiTiêu đề: Cải lương Hồ Quảng, sự phối hợp nghệ thuật tuyệt vời   Fri Sep 03, 2010 11:43 pm

Ðọc cái đề tựa, chắc mấy người bạn của tôi sẽ cười hê hê mà thốt lên rằng: “Quái! Gã Bắc Kỳ hôm nay ăn phải cái giống gì mà định làm trò hề thế này! Dân Hà Nội từ trong trứng mà biết gì về cải lương Hồ Quảng, là ngón văn nghệ rặt Nam Kỳ! Này, nếu định lăm le ngồi vào chiếu văn nghệ thì tập tễnh viết về tuồng, chèo, trống quân, quan họ... may ra còn được. Ðừng có giễu dở nữa, ra ngoài chơi cho người ta có chỗ hát... cải lương Hồ Quảng!”


Nói thế tức là bạn hổng biết gì về tôi ráo trọi! Theo bố mẹ di cư vào Nam năm 1954 và bắt đầu thích giọng nói, câu hò, điệu hát của bà con miền Nam. Về sau khi lên học đại học Văn Khoa Sài Gòn, tôi cứ tò tò đi theo một anh bạn người miền Nam, chỉ vì trong buổi ăn Tết của lớp Văn Chương Quốc Âm, anh ta hát vọng cổ nghe mùi rệu! Tôi đi theo xin anh ta chỉ cho tôi ca vọng cổ. Anh ta tận tình chỉ dẫn, nhưng tôi vẫn ca vọng cổ giọng... Hà Nội, nghe tức cười muốn chết!

Ca vọng cổ không được, nhưng tôi thưởng thức được vọng cổ. Những cô đào thương Kim Chung, Thanh Nga; những kép độc Huỳnh Thái, Ngọc Toàn là thần tượng “ngày xưa còn bé” của tôi. Chưa hết, lâu lâu có đoàn hát bội ở đâu không biết, đến đền Phú Thạnh trong xóm Vườn Chuối nhà tôi mà đóng tuồng, tôi cũng chen vào ngồi xúm xít bên cạnh mấy đứa bạn nhi đồng con trai con gái trong xóm, ngẩn ngơ mà nghe đào kép diễn tuồng, hò hét tưng bừng trên sân khấu. Có một lần tôi được chị cho trái thị. Tôi bỏ trong túi rồi vào đình coi Hát Bội. Con nhỏ bạn hàng xóm lôi tôi ra, nó nói rằng: “Mầy đem trái thị vô đây, đào kép hát không được! Ðem ra!” Tôi hỏi nó tại sao đem thị vô rạp thì đào kép không hát được, nó trả lời ngon ơ: “Tao hổng biết! Má tao biểu dzậy!” Cho đến bây giờ tôi vẫn không biết tại sao đem thị vô rạp thì khiến cho đào kép không hát được!

Có lần tôi đã chia sẻ với bạn đọc: trên đời này có ba loại nghệ sĩ, nghệ sĩ sáng tác, nghệ sĩ trình diễn và nghệ sĩ thưởng ngoạn. Tôi không làm được hai thứ nghệ sĩ trên, thì làm nghệ sĩ thưởng ngoạn. Cũng thú chán!

Mà đừng tưởng làm nghệ sĩ thưởng ngoạn thì dễ. Không đâu! Mình phải có chút kiến thức về cái bộ môn nghệ thuật đó, cuộc thưởng ngoạn mới thấm thía, mới đem lại cho mình cái khoái cảm tuyệt vời. Cách đây mấy năm, nữ nghệ sĩ Ngọc Bày, một viễn viên và hướng dẫn viên hát bội hiếm hoi còn sót lại, có buổi nói chuyện và trình diễn ở khoa nghệ thuật, đại học UCLA. Nghệ sĩ Ngọc Bày không hát bội bằng tiếng Anh (!)cũng như không diễn giải bằng tiếng Anh, nên khoa Ngôn Ngữ và Văn Hóa Ðông Á gởi tôi sang để thông dịch. Tuy gọi là “dịch,” song le mình phải diễn giải thêm nhiều để các giáo sư, quan khách và sinh viên Mỹ hiểu cái ý niệm về hát bội thì họ mới thưởng thức được cái tài của nghệ sĩ Ngọc Bày. Thế là chuyện này khiến tôi mất biết bao nhiêu thì giờ! Một mặt tiếp xúc với cô Ngọc Bày, một mặt tìm sách vở, tài liệu về hát bội để tìm hiểu trước khi diễn giải cho người ta. Mất công, nhưng mình thu được một số kiến thức. Từ buổi ấy, tôi hiểu bộ môn hát bội hơn, trân trọng nó hơn, và mỗi khi được xem hát bội thì thích thú hơn nhiều.

Chuyện tìm hiểu một bộ môn nghệ thuật miền Nam lại xảy ra một lần nữa, khi mới đây tôi tình cờ đọc cái quảng cáo về tuồng cải lương Hồ Quảng “Hán Sở Tranh Hùng,” sắp được nữ nghệ sĩ Phượng Mai và các bạn trình diễn. Trang quảng cáo khiến tôi động lòng tham! Ðã biết chút ít về vọng cổ và cải lương, chút ít về hát bội, tại sao mình không tìm cách để có thêm chút ít hiểu biết về cải lương Hồ Quảng nhỉ?

Thế là tôi hỏi bạn bè, tìm ra điện thoại của cặp nghệ sĩ Phượng Mai-Trần Nhật Phong. Ðây là cái “kho kiến thức” về cải lương Hồ Quảng để mình khai khác. Tôi cũng tìm những nguồn tài liệu (rất hiếm hoi) để bù đắp thêm cho sự hiểu biết của mình. Hôm nay tôi đem cái mình biết được ra để chuyện trò với các bạn, nhất là các bạn Bắc Kỳ! Chắc là còn nhiều thiếu sót, nhưng biết gì nói nấy. Biết đâu vì bài viết thiếu sót này, các tay cải lương Hồ Quảng “nhà nòi” xuất hiện, chỉ giáo thêm cho thì mình lại có cơ hội học thêm.



Cải lương Hồ Quảng nghĩa là gì?



Cải lương thì chắc quý bạn đã biết rồi. Ðó là một lối hát tuồng cách tân, phối hợp giữa đối thoại bằng giọng bình thường với những ca điệu truyền thống miền Nam, trong đó chủ yếu là vọng cổ. Khi nói tuồng cải lương là người ta thường nghĩ đến những tuồng tích mang tính chất xã hội, như “Tình Anh Bán Chiếu,” “Ðời Cô Lựu,” hoặc mang tính chất dã sử, như “Sầu Lên Ngọn Cỏ,” “Tiếng Trống Mê Linh”...

Sự thật, có ba loại tuồng cải lương: xã hội, dã sử và Hồ Quảng. Tự Ðiển Mở Wiki gọi “cải lương Hồ Quảng” bằng một tên nữa là “cải lương tuồng cổ.” Cái tên này giúp người ta hiểu được tổng quát về nội dung của loại hình nghệ thuật trình diễn này. “Cải lương Hồ Quảng” cũng là cải lương, nhưng tuồng tích dựa vào những tuồng cổ, mà thường là tuồng cổ Trung Hoa. Có người nói rằng chữ “Hồ Quảng” là do chữ “tuồng cổ” nói lái mà thành. Nhưng “tuồng cổ” mà lái thành “hồ quảng” thì coi bộ cái “lái” này nghe khá gượng ép!

Nghệ sĩ Phượng Mai thì giải thích rằng: “‘Quảng’ đây là ‘Quảng Ðông’ (Quảng Nam, Quảng Ngãi, Quảng Trị... không có ăn nhậu gì trong cái “Quảng” này!) Tại sao lại Quảng Ðông mà không phải là những ‘Quảng’ kia? Thưa, vì tuồng cải lương Hồ Quảng chịu ảnh hưởng rất lớn của tuồng kịch truyền thống miền Quảng Ðông.”

Thế còn Hồ? Không lẽ ông... Hồ Quý Ly có liên quan đến cải lương Hồ Quảng? Ðương nhiên là không rồi. Cũng theo nghệ sĩ Phượng Mai thì “Hồ” là biến âm của “hò,” nghĩa là những điệu ca tiếng hát. “Hồ Quảng” là điệu ca tiếng hát miền Quảng Ðông. Giải thích chữ “Hồ Quảng” theo cách của nghệ sĩ Phượng Mai có vẻ lọt tai hơn.

Ảnh hưởng qua lại giữa bốn quốc gia “đồng văn” (chia sẻ một số quan niệm văn hóa) khiến cho Việt Nam chịu khá nhiều ảnh hưởng Trung Hoa trong ngôn ngữ, văn chương, nghệ thuật. Ðiểm đặc biệt là khi các truyện tích Trung Hoa được các văn sĩ, thi sĩ, nghệ sĩ Việt Nam thuật lại hay diễn lại, nó mang tính chất nghệ thuật rất độc đáo của Việt Nam, mà truyện tích khi ấy chỉ là cái cơ hội để người nghệ sĩ Việt Nam diễn tả cái hay, cái đẹp, cái tuyệt diệu của ngôn ngữ, ý tưởng, tâm tình Việt Nam. Cụ Nguyễn Du nói chuyện đời cô Vương Thúy Kiều quê ở Bắc Kinh, mà người đọc luôn luôn có cảm giác cô là người Việt Nam. Cả những Kim Trọng, Thúc Sinh, Từ Hải, Sở Khanh, Tú Bà... đều trở thành người Việt Nam sống với tâm tình và cách xử thế Việt Nam tuốt. Ma Ðạm Tiên cũng thành ma Việt Nam luôn! Chuyện này cũng xảy ra (tuy với mức độ thấp hơn) nơi các nghệ sĩ Việt Nam diễn tuồng cải lương Hồ Quảng.



Nguồn gốc cải lương Hồ Quảng Việt Nam như thế nào?

Ðây là một loại hình nghệ thuật phối hợp giữa ba loại nghệ thuật vốn có từ trước: cải lương, tuồng kịch Bắc Kinh và tuồng kịch Quảng Ðông.

Cuối thập niên 1940 sang đầu thập niên 1950, những nghệ sĩ Phùng Há, Cao Long Ngà, Năm Phỉ có dịp sang Quảng Ðông học hỏi cách nhảy múa (tiếng nhà nghề là “vũ đạo”) của các nghệ sĩ trình diễn tuồng kịch truyền thống ở đây. Các nghệ sĩ này khi về nước, đem áp dụng “vũ đạo” này trên sân khấu, thấy thành công. Giữa thập niên 1950 sang đầu thập niên 1960 (thời kỳ chuyển tiếp giữa cựu hoàng Bảo Ðại và nền Ðệ Nhất Cộng Hòa do Tổng Thống Ngô Ðình Diệm lãnh đạo), các nghệ sĩ Khánh Hồng, Bảy Huỳnh và Minh Tơ lần mò vào Chợ Lớn, tìm đến những gánh hát người Hoa, mua lại một số trang phục sân khấu của họ. Những trang phục này rất rực rỡ, mặc vào, lên sân khấu là đào, kép nổi bật, làm cho sân khấu cũng rực rỡ theo. Hai nghệ sĩ này cũng học hỏi từ các gánh hát người Hoa nhịp điệu trống, bắt nguồn từ cách diễn tuồng của phái Bắc Kinh. Tiếng trống rộn rã giúp cho buổi trình diễn thêm tưng bừng náo nhiệt. Tiếng trống còn có tác dụng thay đổi tâm tình khách xem trình diễn, tùy theo nhịp điệu nhanh, chậm, cách ngắt quãng của nó. Các nghệ sĩ cũng học một số cách hát theo điệu Quảng Ðông.

Trở về sân khấu Việt Nam, các nghệ sĩ Khánh Hồng, Bảy Huỳnh, Minh Tơ (sau thế hệ Phùng Há, Cao Long Ngà, Năm Phỉ) pha điệu hát Hồ Quảng vào các tuồng cải lương. Về sau, khi khán giả có vẻ chấp nhận, cải lương Hồ Quảng trở thành một bộ môn riêng, với nhịp trống, điệu hát và y trang Bắc Kinh, Quảng Ðông, phối hợp với cách hát cải lương và ca vọng cổ. Cải lương Hồ Quảng có nhiều ưu thế trên sân khấu. Về y trang rực rỡ và cách diễn bằng “biểu tượng” thì không thua gì hát bội, nhưng hát bội lại khó nghe, khó hiểu, trong khi đào kép trong cải lương Hồ Quảng thì nói ít, diễn nhiều, khi hát thì hát theo lối vọng cổ và một số làn điệu của cải lương rất dễ nghe, có hát theo điệu Quảng Ðông thì điệu ấy nghe cũng lọt tai. Ðặc biệt, cải lương Hồ Quảng lại có “vũ đạo,” tức là cách đưa tay, đá chân theo nhịp điệu như múa, mà là múa võ, nên gây hào hứng trên sân khấu. Khán giả thường có thể không biết rõ, nhưng con nhà võ ngồi thưởng thức đào, kép sử dụng “vũ đạo” đều biết được đào, kép ấy trình độ tới đâu.

Cũng trong thập niên 1960, có phong trào phim Ðài Loan du nhập Việt Nam qua những bộ phim của hãng sản xuất Show Brothers với loại nhạc Ðài Loan. Những phim này cũng làm khán giả Việt Nam say mê. Một số âm điệu nhạc Ðài Loan liền được đưa vào sân khấu cải lương. Lúc ấy tuồng cải lương Hồ Quảng có vẻ... hồ quảng lắm rồi! Nghĩa là vì các điệu hát lẫn lộn lung tung, nó phát triển, nhưng hầu như không định hướng, không có hệ thống. Rất may khi ấy có một nhân vật đặc biệt xuất hiện, đó là ông Hoàng Hầu Bình (giới sân khấu gọi ông là ông Há Thầu). Ông này vốn là một kép chánh trong sân khấu Hồng Kông, sau lớn tuổi, sang Việt Nam, đánh đàn cho đoàn Minh Tơ-Khánh Hồng. Ông Hoàng Hầu Bình sau về đầu quân đoàn Huỳnh Long và có công hệ thống hóa các bài hát theo từng loại: Bắc Phái (Bắc Kinh), Quảng Ðông, Ðài Loan... Ðoàn Huỳnh Long khi diễn tuồng cải lương Hồ Quảng thì nghiêng về khuynh hướng Bắc Kinh, chủ yếu về “vũ đạo” và nhịp trống; còn đoàn Khánh Hồng thì có khuynh hướng Quảng Ðông, để ý hơn đến điệu hát. Dàn nhạc của khuynh hướng Bắc Kinh cũng khác dàn nhạc của khuynh hướng Quảng Ðông. Trong khi dàn nhạc khuynh hướng Bắc Kinh đồ sộ và cồng kềnh giống như một dàn “orchestra” Tây Phương thì dàn nhạc khuynh hướng Quảng Ðông gọn nhẹ với năm, bảy nhạc khí cổ truyền. Cách hóa trang của hai bên cũng khác nhau: sân khấu Bắc Kinh tô vẽ mặt đào, kép với những nét trắng, đỏ, đen biểu tượng khiến cho khuôn mặt “sân khấu” khác hẳn khuôn mặt đời thường. Sân khấu Quảng Ðông giữ khuôn mặt đẹp tự nhiên của đào kép, chỉ tô son, thoa phấn cho đẹp hơn thôi.

Tính theo thế hệ thì những nghệ sĩ lão thành Năm Phỉ, Phùng Há, Cao Long Ngà là thế hệ thứ nhất. Cho đến nữ nghệ sĩ Phượng Mai thì đã là thế hệ thứ năm rồi. Tuy các thế hệ có nối tiếp nhau để phát triển bộ môn, nhưng đặc thù của cải lương Hồ Quảng cho đến nay vẫn được gìn giữ.

Có thể nói đây là một bộ môn nghệ thuật sân khấu Việt Nam có một nguồn gốc khác phức tạp: cải lương, hát bội, sân khấu Bắc Kinh, sân khấu Quảng Ðông, nhạc Việt Nam truyền thống, nhạc Ðài Loan, võ thuật Bắc Phái... Tuy nhiên, qua cách trình diễn của các nghệ sĩ Việt Nam, tất cả các loại hình nghệ thuật này phối hợp nhuần nhuyễn với nhau, tạo thành một sắc thái riêng. Khán giả thưởng thức một vở tuồng diễn theo lối cải lương Hồ Quảng nhìn thấy ngay là nó rất Việt Nam, không lẫn với ca kịch Trung Hoa được. Ðó là cái tài của người nghệ sĩ, mà đó cũng là cái đặc thù của văn hóa Việt Nam, đón nhận cái của người, nhưng biến hóa nó, thăng tiến nó để nó hay hơn, đẹp hơn mà lại có tính chất Việt Nam.

Ít hôm nữa thôi, khách mộ điệu sẽ được thưởng thức tài diễn xuất của nữ nghệ sĩ Phượng Mai cũng như các diễn viên khác trong vở “Hán Sở Tranh Hùng.” Khi ấy, chúng ta sẽ thấy tuồng tích thì của Trung Hoa, nhưng các diễn viên khi trổ tài nghệ thì lại rất Việt Nam.

Quyên Di
Trích từ Đông Phương Thời Báo

_________________
Liên hệ Tieuhuyen:
Sđt 01635033078
Facebook: Tiểu Huyền PM
Email phamhuyen15995@gmail.com


Được sửa bởi tieuhuyen ngày Sat Sep 04, 2010 6:18 pm; sửa lần 1.
Về Đầu Trang Go down
Xem lý lịch thành viên http://phuongmai.forum0.net
A Đen
Trợ lý forum
Trợ lý forum
avatar

Posts : 2219
Birthday : 20/04/1990
Join date : 30/12/2009
Age : 27

Bài gửiTiêu đề: Re: Cải lương Hồ Quảng, sự phối hợp nghệ thuật tuyệt vời   Sat Sep 04, 2010 12:09 am

phải nói sao ta, tài năng trong lá ủ, đang nở rộ từ từ, viết hay lắm pé huyền
Về Đầu Trang Go down
Xem lý lịch thành viên
tieuhuyen
Quản Trị Forum
Quản Trị Forum
avatar

Posts : 3429
Birthday : 07/11/1995
Join date : 26/07/2009
Age : 22
Location : Đồng Nai

Bài gửiTiêu đề: Re: Cải lương Hồ Quảng, sự phối hợp nghệ thuật tuyệt vời   Sat Sep 04, 2010 6:17 pm

e có ziết đâu haha e mí đi chôm á Laughing

_________________
Liên hệ Tieuhuyen:
Sđt 01635033078
Facebook: Tiểu Huyền PM
Email phamhuyen15995@gmail.com
Về Đầu Trang Go down
Xem lý lịch thành viên http://phuongmai.forum0.net
A Đen
Trợ lý forum
Trợ lý forum
avatar

Posts : 2219
Birthday : 20/04/1990
Join date : 30/12/2009
Age : 27

Bài gửiTiêu đề: Re: Cải lương Hồ Quảng, sự phối hợp nghệ thuật tuyệt vời   Sat Sep 04, 2010 10:03 pm

vậy sửa lại, chôm giỏi lắm tieuhuyen, wả không hổ danh đạo tặc chuyên nghiệp...
Về Đầu Trang Go down
Xem lý lịch thành viên
thanhhuyen
Đại học sỹ
Đại học sỹ
avatar

Posts : 1260
Birthday : 24/08/1989
Join date : 05/06/2010
Age : 28
Location : ĐỒNG NAI

Bài gửiTiêu đề: Re: Cải lương Hồ Quảng, sự phối hợp nghệ thuật tuyệt vời   Sat Sep 04, 2010 10:18 pm

đúng ùi! đúng nữa ùi!
Về Đầu Trang Go down
Xem lý lịch thành viên
tieuhuyen
Quản Trị Forum
Quản Trị Forum
avatar

Posts : 3429
Birthday : 07/11/1995
Join date : 26/07/2009
Age : 22
Location : Đồng Nai

Bài gửiTiêu đề: Re: Cải lương Hồ Quảng, sự phối hợp nghệ thuật tuyệt vời   Sat Sep 04, 2010 10:29 pm

quá khen! e học đại tỷ Châu đó

_________________
Liên hệ Tieuhuyen:
Sđt 01635033078
Facebook: Tiểu Huyền PM
Email phamhuyen15995@gmail.com
Về Đầu Trang Go down
Xem lý lịch thành viên http://phuongmai.forum0.net
thanhhuyen
Đại học sỹ
Đại học sỹ
avatar

Posts : 1260
Birthday : 24/08/1989
Join date : 05/06/2010
Age : 28
Location : ĐỒNG NAI

Bài gửiTiêu đề: Re: Cải lương Hồ Quảng, sự phối hợp nghệ thuật tuyệt vời   Sat Sep 04, 2010 10:41 pm

khen e thui mà! sao lôi châu vào chi dạ? e chưa sánh được cái trình độ chôm của châu đâu! ráng học thêm đi ngen! Laughing
Về Đầu Trang Go down
Xem lý lịch thành viên
tieuhuyen
Quản Trị Forum
Quản Trị Forum
avatar

Posts : 3429
Birthday : 07/11/1995
Join date : 26/07/2009
Age : 22
Location : Đồng Nai

Bài gửiTiêu đề: Re: Cải lương Hồ Quảng, sự phối hợp nghệ thuật tuyệt vời   Sat Sep 04, 2010 11:32 pm

xí! binh hả pà? e học mà Laughing

_________________
Liên hệ Tieuhuyen:
Sđt 01635033078
Facebook: Tiểu Huyền PM
Email phamhuyen15995@gmail.com
Về Đầu Trang Go down
Xem lý lịch thành viên http://phuongmai.forum0.net
Sponsored content




Bài gửiTiêu đề: Re: Cải lương Hồ Quảng, sự phối hợp nghệ thuật tuyệt vời   

Về Đầu Trang Go down
 
Cải lương Hồ Quảng, sự phối hợp nghệ thuật tuyệt vời
Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Về Đầu Trang 
Trang 1 trong tổng số 1 trang
 Similar topics
-
» [29102010][NEWS] JYJ được người Mỹ công nhận là Nghệ sỹ đẳng cấp thế giới
» [08112010][News]JYJ… Đâu là giới hạn tài năng nghệ thuật của họ?
» [11112010][News]“Melon Music Awards 2010 ” mở đợt bình chọn trực tuyến đầu tiên
» [20102010][News]TVXQ được MTVK bình chọn là các “Vị thần của thời trang sân bay”.
» [05122010][News]Hình ảnh thời thực tập viên của các nghệ sĩ JYP được tiết lộ

Permissions in this forum:Bạn không có quyền trả lời bài viết
»»--(¯`°๑۩۞۩๑ Phượng Mai ๑۩۞۩๑°´¯)--»»  :: »»--(¯`°๑۩۞۩๑ Nữ Nghệ sĩ Phượng Mai ๑۩۞۩๑°´¯)--»» :: (¯`'•.¸ Thông tin về nghệ sĩ Phượng Mai ¸.•'´¯)-
Chuyển đến